Concordat as a Source of Both Church Law and State Law. Considerations with Special Emphasis on Polish Concordats
DOI:
https://doi.org/10.46282/bpf.2025.44Keywords:
Concordat, Polish constitutional law, Church law, sources of lawAbstract
The legal nature of concordats has sparked debate among lawyers for centuries. According to one concept, known as the Privilege Theory (Privilegientheorie), developed particularly until the 18th century, a concordat is a unilateral act of the Pope. Another concept, known as Legaltheorie, considered a concordat a unilateral act of a sovereign state authority. In the 19th century, the view gained adherents that a concordat had no legal character at all, but only a moral one. Today, because the subjectivity of the Holy See under international law is universally recognized, there is no doubt that a concordat is bilateral in nature. A concordat is most often considered an international treaty. The legal classification of a concordat under domestic law, and therefore the manner in which its provisions are implemented and whether they are directly applicable, depends on the constitutional regulations of a given state. The paper discusses the legal nature of a concordat, using the examples of two concordats between the Republic of Poland and the Holy See: one from 1925 and one from 1998.
References
1. ABRAHAM, Władysław: Studja wstępne o konkordacie Stolicy Apostolskiej z Rzecząpospolitą Polską. In Nova Polonia Sacra, no. 2 (1925), pp. 135–189.
2. BORECKI, Paweł: Idea umowy państwa ze Stolicą Apostolską w okresie Polski Ludowej. In: WINIARCZYK-KOSSAKOWSKA, Małgorzata – JANIK, Czesław – BORECKI, Paweł (eds.): Konkordat Polski 1993, Warszawa: Wolters Kluwer, 2019, pp. 41–51.
3. BRZOZOWSKI, Wojciech: Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2009 r. (sygn. akt U 10/07). In Przegląd Sejmowy, no. 4 (99) (2010), pp. 196–206. ISSN: 1230-5502.
4. BURSCHE, Edmund: Historia konkordatów. Kraków: Universitas, 1996, pp. 100. ISBN: 978-83-242-2775-4.
5. FERRARI, Silvio: Concordats. In: Max Planck Encyclopedia of Public International Law [MPEPIL]. Retrieved (September 10, 2025) from https://opil.ouplaw.com/display/10.1093/law:epil/9780199231690/law-9780199231690-e1382/.
6. GARLICKI, Leszek: Artykuł 25. In: L. GARLICKI, Leszek – ZUBIK, Marek (eds.): Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I: Wstęp, art. 1–29. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2016, pp. 594–630. ISBN: 978-83-7666-449-1.
7. GERSTMANN, Adam: Na marginesie konkordatu. In: Konkordat Polski ze Stolicą Apostolską. Lwów: Towarzystwo „Bibljoteka Religijna”, 1925, pp. 5–33.
8. GÓRALSKI, Wojciech: Postanowienia konkordatu polskiego z 1925 roku i problem ich recepcji i realizacji. In: Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich, vol. 28, no. 31 (2018), pp. 21–38. ISSN: 1731-1438.
9. HALBAN, Leon: Konkordat ze Stolicą Apostolską. Odbitka z Nr. 9-go Encyklopedji Podręcznej Prawa Prywatnego. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska”, 1934, pp. 24.
10. JASTRZĘBSKI, Robert: Polskie konkordaty w XX wieku. In: Przegląd Prawa Wyznaniowego, vol. 13 (2021), pp. 147–179. ISSN: 2080-3788.
11. KRUKOWSKI, Józef: Konkordaty współczesne. Doktryna. Teksty (1964–1994). Warszawa: Wydawnictwo Civitas Christiana, 1995, pp. 495. ISBN: 83-86368-03-9.
12. OLSZÓWKA, Marcin: Komentarz do art. 25. In SAFJAN, Marek – BOSEK, Leszek (eds.): Konstytucja RP. Tom I. Komentarz. Art. 1–86. Warszawa: C.H. Beck, 2016, pp. 649–683. ISBN: 978-83-255-7365-2.
13. PIEKARSKI, Stanisław: Wyznania religijne w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo M. Arcta, 1927, pp. 158.
14. RAPPÉ, Wilhelm Edmund: Zagadnienia administracyjne konkordatu. Lwów: Pierwsza Związkowa Drukarnia, 1935, pp. 31.
15. SCHOEN, Paul: Die Rechtsgrundlagen der Verträge zwischen Staat und Kirche und der Verträge der Kirchen untereinander. In Archiv des öffentlichen Rechts, Vol. 60, No. 3 (1932), pp. 317–363.
16. STĘPIEŃ, Jakub: Stosunki państwa i Kościoła katolickiego w konstytucyjnym porządku III Rzeczypospolitej Polskiej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2025, pp. 461. ISBN: 978-83-8331-577-5.
17. SZCZEPANIAK, Jan: Konflikt pomiędzy państwem a Kościołem dotyczący rozporządzeń wykonawczych do konkordatu z 1925 roku w sprawach nauczania religii w szkołach. In: Krakowskie Studia Międzynarodowe, no. 3 (2006), pp. 69–97. ISSN: 1733-2680.
18. SZYMANEK, Jarosław: Tryb ratyfikacji konkordatu z 1993 roku – główne problemy. In JANIK, Czesław – BORECKI, Paweł (eds.): Dziesięć lat polskiego konkordatu. Warszawa: Stowarzyszenie Absolwentów Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, 2009, pp. 39–50. ISBN: 9788392786429.
19. TRZECIAK SJ, Bogusław: Klauzule odsyłające w konkordatach z Hiszpanią i z Polską. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 207, pp. 204. ISBN: 978-83-7306-349-5.
20. WANIEK, Danuta: Uwarunkowania prawno-polityczne i międzynarodowe wygaśnięcia konkordatu z 1925 r. (próba odkłamania tezy o „bezprawnym i jednostronnym” zerwaniu konkordatu przez „komunistyczny rząd” we wrześniu 1945 r.). In WINIARCZYK-KOSSAKOWSKA, Małgorzata – JANIK, Czesław – BORECKI, Paweł (eds.): Konkordat Polski 1993, Warszawa: Wolters Kluwer, 2019, pp. 23–40. ISBN: 978-83-8107-991-4.
21. WASZAK, Marcin: Konkordat jako umowa międzynarodowa. Łódź: Wydawnictwo ArchaeGraph, 2017, pp. 181. ISBN: 978-83-948263-7-6.
22. WINCZOREK, Piotr: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. 2nd ed. Warszawa: Liber, 2008, pp. 321. ISBN: 9788372060822.
23. WISŁOCKI, Jerzy: Konkordat polski z 1925 roku. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 1977, pp. 295. (Series: Prawo – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ISSN 0083-4262).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Piotr Szymaniec
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
